KHỔNG TỬ HỌC

6. KINH NGHIỆM VÀ SỰ THÀNH ĐẠT CỦA KHỔNG TỬ

1. Học Kinh-Nghiệm Của Người

Người khôn là người biết học kinh-nghiệm của người khác, người dại là người chỉ biết học kinh-nghiệm của chính mình.
2. Học Một Biết Mười
"Tận tín ư thư bất như vô thư," tức là quá tin vào sách thà đừng có sách còn hơn.Đọc sách mà không chịu phân tích và nhận xét thì chỉ có hại mà thôi. Những người biết cách học hỏi thì phải coi những "tao phách" này như là một tài liệu để nghiên cứu thêm mà thôi chứ không có thể nào hoàn toàn tin vào đó được.
3. Học phải Hành 
Những điều gì học được phải đem thực-hành để giúp-ích cho đời. Biết mà để đó cũng giống như không biết . biết kiến thức thì phải  thí nghiệm, trắc nghiệm, áp dụng, rồi thi hành, và cuối cùng lượng giá cùng rút ưu khuyết điểm , để cải tiến hầu giúp ích cho đời sống con người tốt đẹp hơn.
4. Học để Làm Người
Đây là cái học quan trọng nhất. Cái học của chúng ta chú trọng tới việc xây dựng con người toàn diện về kiến thức cũng như về đạo đức , hãy lưu ý học để làm người, toàn diện mới là khó. Chính vì thế chúng ta mỗi người luôn luôn chú ý mặt sau của việc học để việc học của ta thêm hoàn hảo:

Trong Gia Đình Phải Học sao để Làm Người Con Hiếu Thảo.

Phải kính trọng cha mẹ, nhớ thương và trách nhiệm giúp đỡ cha mẹ mỗi khi cha mẹ cần đến. Có được như thế thì con cái mới được gọi là người con có hiếu và là người có giáo dục. Nếu làm trái điều này, là người con bất hiếu. Con người đã mang tội bất hiếu thì chắc chắn chỉ là kẻ sâu dân mọt nước và luôn mang hiểm họa cho con người, không những trước mắt mà còn ảnh hưởng đến thế hệ sau.

Học Sao để Có Đễ với Anh Chị Em của Mình.

 "Đễ" có nghĩa là kính yêu, thương yêu, và hòa thuận đối với anh chị em. Nói một cách khác, đối xử tử tế, hợp đạo lý, và giữ trọn tình nghĩa trước sau với anh chị em đều được gọi là "đễ" Có đễ thì anh chị em mới hòa hợp, đồng bào mới thương yêu nhau, và nhiên hậu xã hội mới thịnh vượng.

5. Học sao để Đạt Được Đức Tính Cẩn Trọng và Chân Thành

Đối với xã hội khi làm việc và giao tiếp, tiếp đãi ai, "cẩn trọng" là điều ta phải chú tâm. nghĩa là ta phải giữ lễ và tôn trọng ý kiến của họ.

Đặc biệt khi đã nhận làm việc gì, ta phải chú tâm để làm cho bằng được. Khi đã hứa với ai điều gì, ta phải giữ lời , nếu vì lẽ gì không giữ được lời đã hứa, ta phải thông báo kịp thời để người ta tìm người khác thay thế.
Tự Ái và thiếu chân thành, chính vì lẽ đó sẽ không tốt cho mình và cho lợi ích tập thể , không những thế mà ta sẽ mất đi tình thân , muốn thành công và giúp ích cho dân cho nước, cho mối quan hệ tốt hơn ta phải bớt tự ái và thêm chân thành. 
Có cẩn-trọng thì ta có chữ tín , mà có tín thì ta mới có thể làm việc ích nước lợi dân được, đã là kẻ bất tín, thì không thể nào tiến thân được, mà đã không tiến được thân thì không thể giúp được ai và tại lợi ích cho tập thể hoặc là quốc dân được .
6. Phải Học Sao Có Được Lòng Từ Ái, Khoan Dung, và Độ Lượng ... 

Phật Giáo,Thiên Chúa Giáo, và Khổng Giáo đều dậy ta tấm lòng yêu thương tha nhân, khoan dung độ lượng với mọi người, và ăn ở phải có lòng nhân nghĩa. Ta phải sáng suốt để gần gũi người có nhân nghĩa"Khoan dung độ lượng" để học hỏi và tu luyện chính bản thân mình. có nghĩa là tha thứ và thương yêu mọi người khi họ vô ý vướng phải lỗi lầm.

Đặc biệt khi gặp người không có lòng khoan dung và độ lượng đó , ta hãy tìm cách tham ra và góp ý cho họ.

Phải Học Sao Để Lập Chí. "Hữu chí giả, sự cánh thành" có nghĩa (người đã có chí thì việc chắc phải nên); 
Trí là Lòng muốn làm và quyết định làm một việc gì đó ta phải làm cho đến thành công mới thôi. Vậy ta phải học tập làm sao để thực hiện được lòng ham muốn và quyết định này... Mỗi khi ta bắt tay vào làm một công việc gì đó, hãy quyết tâm tìm hiểu về nó như thế nào, và làm để làm gì ..?  như thế thì ta sẽ có Trí Quyết Định và mọi việc ta đã theo đuổi mới thành công tốt đẹp.
KẾT LUẬN
Cùng một trình độ học vấn mà ở mỗi tuổi người ta hiểu sự vật một khác nhau. Cùng một tác phẩm mà mỗi lần đọc ta lại hiểu kỹ hơn. Cuộc sống và sự học hỏi cũng vậy .. kinh nghiệm và kiến thức giúp ta hiểu đời và trình độ ngày càng kỹ hơn. 
Không phải cứ có nhiều tuổi mới thông minh tài giỏi. Cũng như không phải học và đọc sách nhiều là giỏi .. Thông minh có thể do nòi giống và sự bẩm sinh mà có. Người xưa thường cho là "lão ô bách tuế không bằng phượng hoàng sơ sinh" 
(con quạ già trăm tuổi không bằng chim phượng hoàng mới sinh ra) hay "hậu sinh khả uý"cũng  là vậy.
Tuy nhiên, kiến thức và kinh nghiệm phải do học hỏi mới thành. để cho thật hoàn hảo phải kết hợp cả trải nghiệm trong cuộc sống hoặc công việc hàng ngày cũng như Tuổi đời vậy ta  mới đạt được các trình độ "tam thập nhi lập, tứ thập nhi bất hoặc, ngũ thập nhi tri thiên mệnh, lục thập nhi nhĩ thuận, và thất thập nhi tùng tâm sở dục bất du cụ". tóm lại ta sẽ hoàn hảo . 
Ta cần phải chú tâm vào việc hướng dẫn cho trẻ có chí học ngay từ khi còn nhỏ và tiếp tục học mãi cho đến già. 
Việc học phải bao gồm từ sự bắt chước, trau dồi kiến thức, nghiên cứu, áp dụng, thực hành, và học từ bất cứ thứ gì mà ta thể thấy .. đặc biệt là ở những việc sai trái khi ta nhìn thấy, chính điều sai trái do bởi ở người khác, và hãy lấy kinh nghiệm làm bài học cho chính mình.


KHỔNG TỬ  HỌC

Trăm câu  Trăm sự  hướng đường
Y Như  thực tế  vẫn hằng  gần Ta
Tuy Nay  Thân dáng  không còn
Bao Nhiêu  Lời nói   Vẫn cận  kề bên

Ta Nên  học hỏi  Đức này
Tô thêm  cuộc sống  Mỗi ngày  đẹp hơn
Học cao  Hiểu rộng  Biết nhiều
Bao nhiêu  Kiến thức  Đó là  của Ta

Phân Chia  nhận định  rõ ràng
Lưu Tâm  Lưu Chữ  giữ gìn  bản thân
Yêu Dân  yêu Chính  thân Mình

Yêu Câu  Hiếu Đạo  Yêu đời  trẻ sau

Học Văn  Học Trí  học Tình
Học Cho  Trí lớn  Cho tình  bền lâu
Yêu Văn  Yêu chính  Thân mình
Yêu Non  Yêu Nước  Yêu tình  thế gian

Luyện Văn  Luyện nét   chữ mình
Luyện Xây  Đức tính  Luyện Tình  rẻo rai
Viết Văn  Viết Tả  ngõ đường
Viết Cho  Đúng Nét  Chỉ đường  thẳng ngay

Văn Chương  Tấu Sớ  rõ ràng
Không Lên  ấp úng  Khổ Người  hại thân
Tâm Thân  bất định  Dính liền
Khi Tâm  Hữu Ý   Thân liền  lộ theo

Reo Leo  Vất Vả  Lên người
Vui Chơi  Dung Túng  Sẽ thành  khổ thân
Phân Vân  ấn định  Tấm lòng
Tham Lam  Bạc Ngãi   Hại Đày  Thế Gian

.........DS & CN........ ................... Trương văn Khẩn ...................